USA, FL (904) 436-1577
  • Argentina Argentina: +54 (11) 5984-1811
  • Brazil Brazil: +55 (21) 3500-1548
  • Chile Chile: +56 (22) 581-4899
  • Spain España: +34 (95) 093-0069
  • Guatemala Guatemala: (502) 2268 1204
  • Mexico Mexico: +52 (33) 1031-2220
  • Panama Panama: +507 (7) 833-9707
  • Peru Peru: +51 (1) 709-7918
  • United States United States: +1 (904) 250-0943
. | Contact | .

Sera Domates Üretimi.

Domates üretimini serada veya yaprak bitine karşı korunaklı bir yapı içinde sürdürmek oldukça kârlı olabilir

Domates, sera üretimde oldukça büyük rağbet görür. Domates, salatalık ve marula kıyasla yetiştirmesi daha kolay ve geri dönüşü çok yüksek olabilecek bir üründür. Domatese yönelik piyasa talebi de olgunlaşmadan dalından koparılabilmesi ve meyvesinin genel olarak yüksek yeme kalitesiyle çoğunlukla yüksektir. Bununla birlikte, domates üretimi sorunsuz bir şekilde ilerlemez. Bu bölüm, domatese özgü üretim yöntemlerini sunmayı amaçlamaktadır. Belli başlı sistemlerle (torba, taşyünü veya NFT) kullanılan teknikler tek tek incelenecek ve üretim bilgisi, gerekli işlemler tarafından önerildiği biçimde iletilecektir. Araştırmaların da gösterdiği üzere, bireysel yetiştiricilerin bu önerileri uygulamaya koyarken küçük değişiklikler yapması gerekebilir. Bu tür değişiklikler yapmadan önce yetiştiricilerin bilgili bir uzmana danışması tavsiye edilir.

Ürün çeşidi seçimi

Florida’da başarılı bir domates üretimi için en uygun çeşidin seçilmesi bir ön koşuldur. Domates üreticileri, alıcılar (doğrudan müşteri, aracı, perakendeci vb.) tarafından talep gören domates türlerini dikkate almalıdır. Önemli hususlar ebat, şekil ve renktir (kırmızı, pembe, sarı ve atalık tohumlarda başka renkler). Türle ilgili diğer önemli özellikler tat, yüksek üretim, çatlamaya ve hastalıklara karşı dayanıklılık, bitki başına yüksek meyve oranı ve yeşil omuzsuz olmasıdır. Yakın zamanda daha kısa sürelerde, örneğin yalnızca bahar veya sonbaharda yetiştirilecek belli başlı domates çeşitleri yetiştirmek üzere birtakım özel uygulamalar ve sistemler kullanılmaya başlanmıştır. Genel olarak, sera domates çeşitleri gelişim alışkanlıklarında belirsizdir (gelişim süresince sürekli olarak gövde boyunca çiçek ve meyve üretir). Sonuç olarak, sera domates bitkisi 10 aylık bir süre içinde 10 ila 30 fit’lik bir boya ulaşabilir. Modern domates çeşitleri, eski tür kendi kendine tozlanan türlere göre hastalıklara karşı daha dayanaklı hibritlerdir. Hibrit çeşitler, Amerika Birleşik Devletleri’nin büyük domates üreticisi bölgelerinde eski tür çeşitlerin yerini almıştır. Domates çeşitlerinin Florida’da geleneksel Ağustos–Haziran döneminde iyi bir performans sergileyebilmesi için meyvelerin kışın tutmuş olması ve çatlamaya yol açan hastalıkları ve yeşil omuz taşımıyor olmaları gerekir. Şirketler, yeni çeşitler piyasaya sürerek üreticilerin en yeni çeşitlerin kullanılabilirliği konusunda bilgili uzmanlara danışmasını teşvik etmektedir. Florida’da 1980 ile 2000 yılları arasında serada yetiştirilen domatesler genel olarak iki kategoriye ayrılırdı: beefsteak veya cluster (salkımda). Yaklaşık olarak 2000 yılından itibaren Florida seralarında veya benzer korunaklı tarımsal alanlarda yetiştirilen domates türlerinde artış meydana geldi. Günümüzde beefsteak ve cluster türlerinin yanı sıra atalık, salkım ve küçük türler de yetiştirilmektedir. Atalık ve diğer çeşitler, Fusarium gibi sera hastalıklarına karşı dirençli olmadığından, hastalıklara karşı dayanaklı köklere aşı yapmak daha da yaygın bir uygulama haline gelmiştir. Beefsteak kategorisine dâhil olan çeşitlerin meyvesi büyüktür (6 ila 8 ons). Meyveler tek tek toplanır ve genel olarak kaliksi koparılmadan paketlenir. Beefsteak çeşidi, az sayıda üreticinin cluster çeşidi yetiştirmeye başladığı 1990’ların sonuna kadar neredeyse tüm Florida seralarında kullanılmaktaydı. Cluster domates veya salkım domates olarak bilinen bu çeşide Avrupa’da genel olarak “demet domates”, Amerika Birleşik Devletlerinde ise “salkım domates” denir. Salkım domatesler günümüzde dünya çapında yetiştirilen bir sera ürünüdür. Ürün, kaliks ve dalların meyve salkımına bağlı kaldığı ve dalların kokusunun kattığı tazelik hissi nedeniyle üreticiler tarafından yoğunlukla tercih edilir olmuştur. Bu domatesler pazarlama biçimi, test çalışmalarına 1989’da başlamış olan İtalyan üreticilerine atfedilir. Salkım domatesin popülaritesi, hızla Avrupa’nın sera domates endüstrisine ve daha yakın zamanda da Kuzey Amerika endüstrisine yayılmıştır. Hollanda’nın büyük sera domates endüstrisi 1992 yılında salkım domatese geçişini başlatmıştır. Salkım domates seracılığı kültürü, geleneksel büyük beefsteak çeşidi kültürüyle benzerlik gösterir. En güncel olarak yetiştirilen çeşitlerin bitkileri daha uzun olma eğilimdedir, bu nedenle de daha yüksek file sistemi ihtiyacı duyarlar. Salkımlar ana salkımın bitkiden koparılması yoluyla hasat edilir. Salkımdaki tüm domatesler bir arada kalır ve farklı olgunluk derecelerine sahiptir. Toplanan salkımlar genellikle file torbalar, paketler veya tek sıra kutular halinde pazarlanır. Çoğu salkım domates çeşidi harika bir tada ve görünüme sahip olup piyasadaki salkımda yetişen domateslerle rekabet edebilecek niteliktedir. Müşteriler, meyveleri salkımından koparmaktan zevk alır. Öne çıkan meyve kalitesi ve raf ömrü, müşterinin birkaç gün boyunca domatesleri salkımından almasına olanak tanır. Bu nedenle, kaliskin hasat sonrası sergilediği kalite, salkımın görünümü açısından önemli bir özelliktir. Günümüzde çoğu sera domates bitkisi çok az miktarda tarımsal ilaç uygulamasına gerek duyar. Bu, özellikle Amerika Birleşik Devletlerinin kuzey eyaletlerinde ve Kanada’da geçerlidir. Hastalıkların yönetiminde çevresel kontroller büyük önem taşır ve biyolojik haşere mücadelesi standart bir uygulama haline gelmiştir. Florida seralarındaki böcek ve hastalık yönetimi, iklim koşulları ve yüksek haşere nüfusu nedeniyle çok daha büyük bir çaba gerektirir. Bunun altını özellikle çiziyoruz, çünkü salkım domatesin sunumu, yükselen popülerliğinin başlıca nedenidir. Salkımlar genel olarak görünürde herhangi bir pestisit kalıntısı barındırmazlar. Sera içinde ve dışındaki bir üretim sisteminde rutin pestisit uygulamasının gerekli olduğu durumlarda, kalıntı meselesi önemli bir olumsuz etki yaratabilir. En basitinden, görünürde kalıntı taşımayan üretime kıyasla rekabet etme gücünde geride kalır. Salkım domatesleri meyve ve dallarındaki kalıntılardan temizlemek üzere yıkamak da oldukça zordur. Sene boyunca doğrudan müşteri satışlarına yönelik artış, atalık, grape ve kokteyl (küçük meyveli türler) gibi diğer özel domates türlerine ayrılan dönüm miktarını yükseltmiştir. Çoğu durumda, bu türlerin verdiği ürün miktarı standart beefsteak veya cluster türlerine kıyasla düşüktür. Bununla birlikte, yerel piyasalarda bu türlere biçilen çok daha yüksek fiyatlar, Florida’da yalnızca bildiğimiz seralarda değil, aynı zamanda yüksek tünel, açık gölgelik yapılar ve hatta korunaksız açık hidroponik alanlardaki üretim miktarlarını yukarıya çekmiştir. Özellikle atalık çeşitleri çürüme ve taç hastalıklarına karşı duyarlı olduğundan, ticari operatörler arzu edilen domates çeşidinin hastalığa dirençli köke aşılanması yoluyla elde edilen aşılı bitkiler yetiştirmeye yönelmiştir. Yetiştirilebilir domates çeşidi yelpazesinin genişliği, aynı zamanda bitki yönetimini de terbiye, meyil, alçaltma ve istenmeyen sürgünlerin uzaklaştırılması açısından güçleştirir. Uzun boylu ve açık bitki alışkanlıkları olan çeşitler meyvelerin güneş altında yanmasına karşı daha dayanıksızdır ve bu tür bitkileri en iyi şekilde yetiştirmek farklı budama ve bakım yöntemleri gerektirebilir. Üretim dış ortama geçirildiğinde, yalnızca sonbahar/kış mevsimlerinde veya açık yapılarda, dikkat edilmesi gereken ek bir husus da beyazsineklerin tarafından bulaştırılan sarı yaprak kıvırcıklık virüsüne karşı dirençli çeşitlerin seçilmesidir. Bu virüs genel olarak sera üretimde daha az sorun yaratır, çünkü beyazsineklerin üretim alanına girmesi engellenerek beyazsinek nüfusunu minimize edilebilir. Serada veya başka bir korunaklı alanda hidroponik üretim için domates çeşidi seçimi ise bu yüzyılın başından bu yana daha da karmaşık bir mesele haline gelmiştir. Doğru çeşit seçimini yapmak ve uygun üretim ve destekleme sistemlerini uygulamaya koymak başarı için kilittir. Her yıl piyasaya yeni çeşitler çıkmaya devam etmektedir. Bilgili profesyonel ve diğer yetiştiricilere danışarak doğru seçimler için neler yapmanız gerektiğini öğrenin.

Budama ve terbiye

Sera domatesleri, tahmin edilmesi güç büyüme alışkanlıkları nedeniyle sürekli olarak budama ve file ağ sistemi yardımıyla terbiye edilmeye ihtiyaç duyar. File sistemi, seranın bir ucundan diğer ucuna iki dayanak noktası arasında gerilen gerilim kablosuna bağlanır. Dayanaklar, sera zeminine betonla sabitlenmiş metal direkler olmalıdır. Uçlarda bulunan bu direkleri desteklemek üzere çelik profil kullanılır. Kablo, her bitki arkının üzerine 8 ila 10 fit yüksekliğinde sıkıca gerilerek yerleştirilir ve bir gergi yardımıyla tutturulur. Beş veya altı meyve salkımına sahip bir domates bitkisinin kabloya uyguladığı ağırlık 10 ila 12 pound arasında değişebilir. Bu nedenle, bitki arkları boyunca her 20 ila 30 fit arasına ek destek direkleri yerleştirilmelidir. Kablonun çapı en az 1/16 inç, tercihen 3/32 inç olmalıdır. Bitkiler, üst kısımlarından tutturulup en alt bölümüne kadar uzanan bir tel yardımıyla kabloya bağlanarak terbiye edilir. File ağları bitki ekimi öncesinde 10 aylık bir domates bitkisinin 30 fit uzunluğunda olabileceği akılda tutularak hazırlanır. Farklı yetiştiricilerin teli file kablosuna bağlama tekniği konusunda kolaylık ve bitkiyi serbest bırakmak için hızlıca alçaltabilmek açısından farklı bireysel tercihleri olabilir. Bu sistemlerden biri ekstra “müstakbel” sicimi bir kurdele veya yumağa sararak kurdelenin sarkması için fazladan yeterli sicim kalacak şekilde kablonun üzerinden asmaktır. Daha sonra aşağıya doğru inen sicim bir bitki klipsi yardımıyla yukarı yönlü sicime kenetlenir. Bir diğer seçenek, sicimi kolaylıkla çözülebilecek bir balıkçı bağıyla tele bağlamaktır. Ayrıca piyasada bulunabilecek metal sicim bobinlerine de sicimi sarabilir ve bu bobinler aynı zamanda askı veya kancalı ve çentikli makara işlevi görebilir. Terbiye için kullanılan sicim dayanıklı plastikten veya polipropilen sicimden yapılmış olmalıdır. Polipropilen saman balyası ve domates sırık sicimi bu işi görebilecek ve en uygun fiyata bulunabilecek ürünlerdir. Ek olarak, bulundukları yerden de sabitlenebilirler. Bitkiyi file ile terbiye etmeye başlandığında, sicimin alt ucu bitkinin alt kısmına gevşek biçimde bağlanır. Bu işleme genellikle bitkinin 6 veya 8 yaprağı olduğu durumlarda ve bitki devrilmeye başlamadan başlanır. Temel olarak bitkiyi sicime bağlamanın üç yolu vardır. İlk yöntemde, çoğu sera ürünü satan mağazada bulunabilecek plastik bitki klipsleri (1 inç ebadında) kullanılır. Sicim klipsin kancasına geçirilir ve klips geniş bir yaprağın altından bitki gövdesine tutturulur. Klipsi çiçek salkımı boğumuna tutturmak iyi bir fikir değildir, zira çiçek salkımı boğumu kıvrılarak zarar görebilir. Bitki tepesinin sicime bağlı kalmasını sağlamak için her 3 veya 4 yaprakta bir klips işlemi tekrar edilir. İkinci yöntem, plastik klipsleri yerine plastik kurdele şeridi kullanmaktır. Kurdele, sicim ve bitki gövdesini sararak kurdeleyi yerine yerleştiren bir bağlama makinesi yardımıyla uygulanabilir (Resim 18). Bu yöntem klips yönteminden çok daha hızlıdır. Fakat şerit yönteminde bitki gövdesi sicimden aşağıya doğru kayabileceğinden birkaç klips kullanımı gerektirir. Her üç veya dört şeritte bir yaprak altına tutturulan bir klips gövdenin sicime bağlı kalmasını sağlar. Üçüncü yöntem, temel olarak sicim üzerinde büyümekte olan bitkinin dallarını sicimlere sarmaktır. Bu yöntem, klips ve bant maliyetini ortadan kaldırır, ancak bitki gövdesine zarar verme riski de daha fazladır. Zarar dallar sicime sarılırken uygulanan baskı ve sicimin dalda yol açacağı aşınmadır. Dördüncü yöntem (ki bu yöntem, bu yazı HORTOMALLAS’ın ABD sera işletmelerinde kullanıma girmesinden veya tanınmasından çok daha önce yazıldığından bizim katkımızdır) HORTOMALLAS domates ağı kullanarak domates yapraklarının 30 derecelik bir açıyla fileler arasına sarılmasıyla, klips veya bağcık yardımıyla tutturulmasıyla veya daha da iyisi, terbiye döneminde işçilerin mekanik yoldan hastalık bulaştırmalarını önlemek amacıyla bitkiyle temasını en aza indirgemek üzere bitkinin iki file ağ duvarı arasında bırakılmasıyla terbiye edilmesidir. Sera domateslerinde tek bir gelişim yönü teşvik etmek için tüm yan dallarının budanması gerekir. Budama, domates ürünlerine uzun dönemli genel bir bakım sağlar. Budama, küçük yan sürgünleri uzaklaştırmak için sık sık ve belli bir takvime bağlı kalarak yapılmalıdır (her 3 veya 4 günde bir). Budamalar arası süreyi uzun tutmak, sürgünlerin çok fazla büyümesine ve uzaklaştırılmaları güçleştiği için budama sırasında bitkiye ciddi zarar verilmesine ve hastalık şansının arttırılmasına neden olabilir. Budama için en iyi zaman bitkilerin şişkin ancak kuru olduğu sabahın erken saatleridir. Sürgünler yaprak koltuğundan kolaylıkla dışarı çıkarak kolaylıkla iyileşen temiz bir yara bırakır. Yetiştiricileri sadece sürgünleri budadıklarından, ana filize dokunmadıklarından emin olmalıdır. Bitkinin tepesinde birden fazla sürgün oluştuğu bazı durumlarda bu zor olabilir. Sürgün budaması sırasında çiçek salkımdaki her türlü yapraklı bölge uzaklaştırılmalıdır. Günün erken saatlerinde budama yapmak yaranın gün içinde yeterince kuruyarak çürümeye yol açan organizmalara karşı daha az hassas bir hale gelmesini sağlar. Bulutlu dönemlerde budama yapmamak en iyisidir, zira yaraların kuruması optimum bir sürede gerçekleşmez. Budama süresi aynı zamanda bitkilerde hastalık, beslenme sorunları, böcekler vb. gözle görünür problemleri kontrol etmek amacıyla da kullanılmalıdır. Budanan tüm bitki parçaları bir kaba veya torbaya doldurulmalı ve seradan uzaklaştırılmalıdır. Salkım seyrekleştirme Domatesler çiçek salkımı başına bir ila 10 çiçek verebilir. İyi tozlaşma koşulları altında, bu çiçeklerden 6 ila 8 âdeti meyveye dönebilir. Birçok çeşite, özellikle de büyük meyveli çeşitlerde, bu sayı meyvelerin düzgün bir biçimde gelişmesi için çok fazladır. Bir salkımda çok sayıda meyvenin gelişmesine izin verildiği takdirde, meyve ebadı, şekli, kalitesi ve meyveler arası homojenlikte feragat edilir. Şekilden feragat edilir, çünkü bir salkımda yer alan çok fazla sayıdaki meyve komşu meyveleri gelişimleri sırasında sıkıştırarak zarar verir. Kaliteden ödün verilir, çünkü şekil bozukluğu meydana gelmiştir ve geç dönen küçük meyveler lekeli olarak olgunlaşmaya meyleder. Meyveler arası homojenlik ortadan kalkar, çünkü olgunlaşma uzun bir süreye yayılır ve daha yukarıda salkımların meyveleriyle çakışabilir. Bu meyve sorunlarını ortadan kaldırmak için, domates salkımları seyrekleştirilmesi ve salkım başına optimum sayıda meyve bırakılmalıdır. Domates çeşidi büyük meyvelerden oluşan yüksek miktarda ürün verebiliyorsa, ki yetiştiricinin hedefi de budur, o halde salkımlar üç ila dört meyve taşıyacak kadar seyrekleştirilmelidir. Orta boy meyve veren çeşitlerde salkımlar dört ila beş meyve taşıyacak kadar seyrekleştirilebilir. Bir salkımda beş meyveden fazlasını bırakmak büyük veya orta boy meyve veren çeşitlerde nadiren faydalı bir karşılık verecektir. Kış döneminde salkımlardaki çiçek sayısı azaltılmalıdır. “Salkım” domates olmak üzere yetiştirilen ve bir seferde hasat edilebilen çeşitler fazladan ve çok küçük boyda olan meyveleri uzaklaştırmak üzere seyreltilebilir. Küçük meyveli “salkım” domateslerin ise seyreltilmeye ihtiyacı olmayabilir. Haftada bir kez salkım budaması yapılmalıdır. Bu sayede bir salkımda bulunan meyvelerin yerleşmesine izin vererek hangisinin bırakılıp hangisinin uzaklaştırılacağına karar verilebilir. Bu işlem sırasında, salkımın üzerinde ebat ve yaş açısından birbirine en yakın domatesler kalacak şekilde seyrekleştirilmenin gerçekleştirilmesi hedeflenmelidir. Çatlak ve şekil bozukluğuna sahip meyveler ebatlarına ne olursa olsun uzaklaştırılmalıdır. Salkımların seyrekleştirilmesi sırasında, işçiler salkımlarda kalacak meyvelere sürtünmemeye veya zarar vermemeye özen göstermelidir. Meyve gelişiminin erken evresinde oluşan aşınmalar hasat döneminde büyük yaralar oluşmasına neden olabilir. Salkımları haftada bir veya iki kere kontrol ederek bir önceki seyreltme işleminden beri gelişmiş olan küçük meyveleri uzaklaştırmak iyi bir fikirdir. Otomatik titreşimli tozlaşma sistemlerinin kullanıldığı durumlarda, salkım seyrekleştirme işlemi iyi meyve kalitesi yakalamakta büyük bir rol oynar.Kaynak: G. J. Hochmuth, The Florida Greenhouse Vegetable Production Handbook http://edis.ifas.ufledu/cv266

HORTOMALLAS

HORTOMALLAS manufactures and markets crop support nettings (trellising and tutoring as alternatives to the raffia twine labor intensive traditional system) that increase crop quality. Our Mission is to: INCREASE VEGETABLE CROP YIELD AND PROFITABILITY TO ALL THOSE VEGETABLES THAT NEED TUTORING AND SUPPORT USING NETTING INSTEAD OF RAFFIA. Since 1994 we help professional growers and farmers improve their cucumber, tomatoes, melon, zucchini, bean, chile, peppers crops where trellises and supports are needed. HORTOMALLAS is the ideal system for cucurbitacea and solonacea to improve their phytosanitary conditions, while increasing the solar exposure and the brix degrees. Besides the obvious labor costs savings, the use of HORTOMALLAS increases the life span of the plant, allowing longer periods of harvests and of a greater quality. Call us, our crop specialists will help you with specialized attention in the Americas and the Iberian Peninsula!

Yorum Yaz

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.